Van Gevaş Bungalov ve Otel Seçenekleri | Tatilox

Gevaş Rehberi: Akdamar Adası, Selçuklu Mezarlığı ve Artos'un Eteğindeki İlçe

Van Gölü'nün güney kıyısında, bir yanda göl, diğer yanda Artos Dağı'nın dik yamaçları arasında kalan Gevaş, yaklaşık 727 km²'lik bir ilçedir. Göl ile dağ arasındaki bu dar şerit, yüzyıllar boyunca hem yerleşim hem de yol güzergâhı oldu. İlçenin bugün taşıdığı tarihi mirasın büyük bölümü bu konumdan kaynaklanır.

Vostan'dan Gevaş'a: İlçenin Tarihi

Gevaş'ın eski kaynaklardaki adları Ostan, Vostan, Vastiana ve Vestan'dır. 11. yüzyılda bölgeden geçen Nasır-ı Hüsrev, Sefername'sinde buradan "Vestan" diye söz eder. Gevaş Kaymakamlığı'na göre bölgeye MÖ 9.–8. yüzyıllarda Urartular yerleşti; ilçe merkezinin hemen yanındaki Hişet Kalesi'nin kalıntıları bu dönemden kalmadır. Bölge 639'da İslam hâkimiyetine girdi, 1071 Malazgirt Zaferi'nin ardından da bir Türk yerleşimi hâline geldi. Bugünkü ilçe merkezi 1927'de, şimdiki yerinde kuruldu.

Gevaş adının kökeni yerel bir efsaneye dayanır. Anlatılana göre Artos Dağı'nın eteklerinde yaşayan, zengin ve konuksever Gevi Ana'nın adı zamanla ilçeye verilmiştir.

Akdamar Adası ve Kutsal Haç Kilisesi

Gevaş iskelesinden kısa bir tekne yolculuğuyla ulaşılan Akdamar Adası, ilçenin ve Van Gölü'nün en tanınmış yapısını barındırır. Kutsal Haç (Surp Haç) Kilisesi, Vaspurakan Kralı I. Gagik Artsruni tarafından 915–921 yılları arasında Mimar Manuel'e yaptırıldı. Başlangıçta saray kilisesi olarak kullanılan yapı, krallığın 1021–1022'de sona ermesinin ardından manastıra dönüştü ve 1895'e kadar Akdamar Katolikosluğu'nun merkezi oldu.

Kiliseyi farklı kılan dış cephesindeki kabartmalardır. Hz. Yunus, Davut ile Golyat, aslanların arasındaki Daniel ve kiliseyi maketiyle birlikte İsa'ya sunan Kral Gagik bu sahneler arasındadır. Kabartmalar günün farklı saatlerinde gelen ışıkla değişik görünür. Yapı 2005'te restore edildi, 2007'de anıt müze olarak ziyarete açıldı ve 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi.

Adanın adı da bir aşk hikâyesiyle anılır. Efsaneye göre Tamara adlı bir kızla kıyıdaki sevgilisi yasak bir aşk yaşar; genç adam her gece adadaki ışığa doğru yüzer ve bir fırtınalı gecede sulara gömülür. Son sözlerinin "Ah Tamara" olduğu ve adanın adının buradan geldiği anlatılır.

Gevaş Selçuklu Mezarlığı ve Halime Hatun Kümbeti

Gevaş'ın öteki önemli mirası, Karşıyaka Mahallesi'nin Hişet mevkiindeki Selçuklu Mezarlığı'dır. Birinci derece arkeolojik sit alanı olan mezarlıkta, üzerleri geometrik ve bitkisel motifler ile yazılarla işlenmiş yüzlerce mezar taşı bulunur.

Mezarlığın doğusundaki Halime Hatun Kümbeti, Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre 1335'te Melik İzzeddin tarafından kızı Halime Hatun için yaptırıldı. Mimarı Ahlatlı Pehlivan oğlu Esed'dir. Kesme taştan yapılan iki katlı kümbet, pahlı kare bir kaide üzerinde on iki köşeli bir gövdeye ve piramidal bir külaha sahiptir. Kuzey cephesindeki taç kapı, besmele ile Fetih Suresi'nden ayetlerin işlendiği yazı kuşakları ve madalyonlarıyla ayrıntılı bir süslemeye sahip. İlçede ayrıca Akkoyunlu döneminin önemli isimlerinden Mir İzzeddin Şir'in adını taşıyan tarihi İzzeddin Şir Camii de bulunur.

Artos Dağı ve İlçenin Coğrafyası

Kavuşşahap Dağları'nın en yüksek noktası olan Artos Dağı, Gevaş'ın güney sınırını çizer. Yazın doğa yürüyüşçülerinin, kışın dağ kayakçılarının tercih ettiği zirveden Van Gölü ve adalar birlikte görülebilir. Akdamar'ın yanı sıra Çarpanak, Kuzu ve Adır adaları da ilçenin göl manzarasının parçasıdır. Kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak geçer; ovada buğday, arpa, mercimek ve fasulye ekilir, bahçelerde elma, armut ve ceviz yetişir. 2023'te coğrafi işaret tescili alan Gevaş fasulyesi, ilçenin tarımdaki simgesidir.

Gevaş Mutfağı ve Halk Kültürü

İlçe mutfağının bilinen yemeği keledoştur. Van balığının tandırda pişirilmesi, çılbır, pişirok ve helis de yöre sofralarında sıkça yer alır. Gevaş'ın oyunları Van'ın genelinden ayrı bir karakter taşır: Gırgırani, Dokuzlu, Tekayak, Koçeri, Bablekan ve Kelekvan kendine has ezgileriyle oynanır. Birçok kişi ilçeyi, bir bölümü Gevaş'ta çekilen Vizontele filminden de hatırlar.

Gevaş'ta Konaklama

Akdamar Adası'na sabah erken saatte geçmek, Selçuklu Mezarlığı'nı ve Halime Hatun Kümbeti'ni sakin bir öğleden sonrada gezmek isteyenler için ilçede ya da göl kıyısında bir gece kalmak rotayı rahatlatır. Gevaş ve çevresindeki bungalov, otel ve villa seçeneklerini incelemek ve konaklama rezervasyonu yapmak için Tatilox'a göz atabilirsiniz.