Samandağ Gezilecek Yerler: Tarih, Doğa ve Deniz

Hatay'ın en batısında, Asi Nehri'nin Akdeniz'e döküldüğü noktada kurulu Samandağ, aynı ilçe sınırları içinde hem 40 bin yıl öncesine uzanan bir insanlık tarihini hem de Türkiye'nin en uzun kumsallarından birini barındırıyor. Antakya'ya yaklaşık 25-30 kilometre uzaklıktaki bu kıyı ilçesi, Roma döneminden kalma bir su tüneli, kayaya oyulmuş bir manastır, Türkiye'nin tek Ermeni köyü ve nesli tehlikedeki deniz kaplumbağalarının yuvalandığı bir sahili aynı güzergahta buluşturuyor.

Üçağızlı Mağarası: insanlık tarihinin bir sayfası

Samandağ'ın Mağaracık köyü yakınlarındaki Üçağızlı Mağarası, Anadolu'daki en iyi araştırılmış Üst Paleolitik yerleşimlerden biri. 1997'den bu yana süren kazılarda, MÖ 41.000 ile 15.000 yılları arasında burada yaşamış, Neandertallerle aynı döneme denk gelen ilk modern insanlara ait izler bulundu; binlerce boncuk, kemik aletler ve insan fosilleri bunlar arasında. Araştırmacılara göre mağara, dünyada bu döneme ait bu kadar çok süs eşyasının bulunduğu az sayıda yerden biri. Ziyarete açık bir müze değil, aktif bir kazı alanı olduğu için gitmeden önce Hatay Müze Müdürlüğü'nden güncel bilgi almakta fayda var.

Çevlik Örenyeri: Titus Tüneli ve Beşikli Mağara

Samandağ merkezine 6 kilometre uzaklıktaki Çevlik'in en bilinen durağı Titus Tüneli. Roma İmparatoru Vespasianus MS 69'da başlatmış, işi oğlu Titus MS 81'de tamamlamış. Amaç basit: dağdan inen sel sularını şehrin dışına yönlendirmek. Bunun için dağın içine, tamamen elle, 1.380 metre uzunluğunda, 7 metre yüksekliğinde ve 6 metre genişliğinde bir kanal oyulmuş.

Tünelden birkaç adım ötede Beşikli Mağara var. Kayaya oyulmuş 93 Roma mezarı barındırıyor; mezarlardan bazılarının beşiğe benzer şekli, mağaraya adını vermiş. İkisi de kayanın içine oyulduğu için 6 Şubat depreminde neredeyse hiç hasar almamış — bölgede pek çok yapı ağır hasar görürken bu ikisi sapasağlam kaldı. Çevlik Örenyeri yaz aylarında 08.30-19.00, kış aylarında 08.30-17.00 arasında, haftanın her günü gezilebiliyor.

Seleucia Pieria'nın izleri

Çevlik'in kuzeyinde, MÖ 300'de Büyük İskender'in komutanlarından Seleukos I. Nikator'un kurduğu bir liman kenti var: Seleucia Pieria. İncil'de "Selefkiye" adıyla geçen bu antik kent, döneminin önemli ticaret noktalarından biriydi. Bugün geriye kalan yalnızca kalıntılar, ama Çevlik'e gelenler Titus Tüneli'nin yanı sıra bu kentin izlerini de görebiliyor.

St. Simon Manastırı

Samandağ-Antakya yolu üzerinde, Değirmenbaşı beldesinden ulaşılan St. Simon Manastırı, 479 metre yükseklikteki bir tepeye kayalar oyularak inşa edilmiş. Adını Aziz Simeon'dan alıyor: din eğitimine kendini adamış, 45 yıl boyunca bir sütunun üzerinde yaşamış ve bölgeye gelen hastaları iyileştirdiğine inanılıyormuş. Bugün büyük ölçüde kalıntı halinde olsa da manastırın sütunu ve geniş avlusu, dini tarihe meraklı ziyaretçilerin uğrak noktası.

Yeşilyazı Asma Köprüsü

Samandağ merkezine 5 kilometre uzaklıktaki Yeşilyazı Mahallesi'nde bir asma köprü var. Çiftçilerin Asi Nehri'ni geçmesi için yapılmış, yaklaşık 30 metre uzunluğunda, çelik halatlarla kurulu. Halfeti'deki benzerine atfen "Asi gerdanı" diye de anılıyor; üzerinden yürüyerek karşıya geçmek mümkün ve son yıllarda fotoğraf tutkunlarının uğrak noktalarından biri haline geldi.

Kapısuyu'nun gizli köşeleri

İlçenin Kapısuyu Mahallesi, birkaç farklı durağı bir arada barındırıyor. Sarp bir kayalığa oyulmuş, 30 basamaklı bir merdivenle çıkılan Aşık-Maşuk Kehanet Ocağı'na yöre halkı hâlâ dilek tutmaya geliyor; kimine göre yağmur sularını biriktirmek, kimine göre düşman baskınlarından saklanmak için oyulmuş bir kuyu bu. Aynı köyde, MÖ 300'e tarihlenen beyaz mermer Dor Mabedi'nin kalıntıları duruyor — kazılarda bulunan bir Isis-Afrodit heykelciği, tapınağın kime adandığına dair bir ipucu sayılıyor. Denize hakim bir manzara arayanlar için ise yakındaki Şahlan Kaya, özellikle gün batımında uğranacak bir nokta.

Vakıflı Köyü ve Musa Ağacı

Samandağ'a 5 kilometre uzaklıktaki Vakıflı Köyü, Türkiye'nin tüm nüfusu Ermenilerden oluşan tek köyü; organik tarımı ve kadın kooperatifinin ürettiği turunç likörüyle tanınıyor, her ağustos ayının ikinci pazarı Meryem Ana Yortusu'na ev sahipliği yapıyor. Yakınındaki 3.000 yıllık Musa Ağacı ise Hızır ile Musa'nın buluştuğuna inanılan efsanevi bir durak.

Samandağ Sahili'nde yaz kuralları

14 kilometrelik Samandağ Sahili, Türkiye'nin en uzun kumsallarından biri. Aynı zamanda nesli tehlikedeki Caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağası Chelonia mydas için dünyanın sayılı yumurtlama alanlarından biri. Mayıs-ağustos arasında dişi kaplumbağalar geceleri kıyıya çıkıyor, kumun içine yaklaşık 100 yumurta bırakıyor; iki aylık kuluçkanın ardından yavrular denize doğru yola çıkıyor. Bu dönemde sahilin bazı bölümleri koruma altına alınıyor, gece ışıklandırması sınırlanıyor, gönüllüler yuvaları takip ediyor. Yaz aylarında sahile gidenlerden beklenen basit: işaretli yuva alanlarına girmemek, geceleri güçlü ışık ve müzikten kaçınmak. Sahilin Meydan Mahallesi kesimi, Samandağ'ın en berrak denizine sahip bölgesi olarak biliniyor; buradaki tatil köyleri denize daha organize bir giriş imkânı sağlıyor.

Samandağ mutfağında ne denenmeli?

Hatay mutfağının genelinde öne çıkan künefe ve tepsi kebabının yanında, Samandağ'a gelenlerin sofrasında daha yerel birkaç isim var. Nar ekşili muhammara, bulgurlu fellah köftesi, mercimek-bulgur çorbası şişperek bunlardan birkaçı. Közlenmiş biberle yapılan hettüş salatası, ince açılmış ve baharatlı biberli ekmek, kıyma ve sebzeyle pişen kâğıt kebabı da sofrada sık rastlanan tatlar arasında. Sahil kesimindeki lokantalarda taze balık da öne çıkan bir seçenek.

Samandağ'a nasıl gidilir, nerede kalınır?

Antakya'dan Samandağ'a özel araçla yaklaşık 30-40 dakikada ulaşılıyor; şehirlerarası ve ilçeler arası minibüsler de düzenli sefer yapıyor. Hatay Havalimanı'na uzaklık yaklaşık 45 kilometre. Konaklama tarafında sahil şeridi boyunca küçük pansiyon ve tatil köyü seçenekleri öne çıkıyor; rotanızı netleştirdikten sonra Tatilox üzerinden uygun oteli karşılaştırıp ayırtabilirsiniz.

Samandağ kimler için uygun?

Samandağ, tarih ile doğayı aynı günde deneyimlemek isteyenler için elverişli bir rota: sabah Çevlik'te bir tünelin içinde yürüyüp öğleden sonra sahilde denize girmek mümkün. Kaplumbağa yuvalama dönemine denk gelen ziyaretçiler için doğa gözlemi ayrı bir sebep; St. Simon Manastırı ve Vakıflı Köyü ise inanç ve kültür turizmiyle ilgilenenlere hitap ediyor.